Janina Reichert-Toth

Czołową przedstawicielką nurtu Art Déco w rzeźbie lwowskiej była Janina Reichert-Toth (1895-1986).

Urodzona w Samborze, kształciła się w lwowskiej w Szkole Przemysłu Artystycznego i krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (jako jedna z pierwszych kobiet). Po ukończeniu nauki wróciła do Lwowa. Pracowała dla firmy Ludwika Tyrowicza (z którym była związana rodzinnie przez małżeństwo siostry), a później prowadziła własną pracownię przy ulicy Kurkowej (dziś Łysenki) 25, następnie w pałacu Biesiadeckich (w centrum miasta), a od 1935 roku we własnej willi przy ul. Odrowążów 4 (dziś Letnia). W pierwszym okresie pracowała również zawodowo jako nauczycielka rysunków.

Stworzyła własny, rozpoznawalny styl. W jej prostych, pełnych elegancji pracach widać wpływy kubizmu, ale także renesansowe źródła inspiracji. Głównym tematem zainteresowania artystki był człowiek – tworzyła popiersia, statuetki, ludzkie figury w przeróżnych konfiguracjach. Była także rzeźbiarką monumentalną – brała udział w konkursach na pomniki, jej projekt pomnika Marii Konopnickiej z gigantyczną figurą oracza miał stanąć we Lwowie w październiku 1939 r. Kilkumetrowej wielkości figura uległa zniszczeniu w czasie wojny. Podobny los spotkał przygotowywany do odsłonięcia w 1940 roku pomnik biskupa Bandurskiego.
Artystka zaproponowała także figurę na pomnik lotników amerykańskich na Cmentarz Orląt, ale nie wykorzystano jej projektu. Brała także udział w konkursach na inne lwowskie pomniki: Słowackiego i Piłsudskiego (2. nagroda). Jedyny zrealizowany pomnik, Pomnik Poległych w Brzeżanach, został zniszczony w czasie II wojny światowej.

Drugim ważnym kierunkiem w pracach artystki były rzeźby o tematyce religijnej. Dla lwowskiego kościoła św. Marii Magdaleny wykonała ołtarz z figurami aniołów, który uzupełnił renesansowy wystrój prezbiterium świątyni. Ołtarze o podobnej kompozycji ozdobiły także kościoły w Polanicy k. Krosna oraz w Tarnopolu (zniszczony w czasie wojny) i kaplicę szpitalną w Tomaszowie Lubelskim. Również spod dłuta rzeźbiarki wyszły figury aniołów i świętych dla kościoła św. Elżbiety we Lwowie.

Z prac pozostawionych na Cmentarzu Łyczakowskim można wymienić wykonany wspólnie z Witoldem Rawskim nagrobek Ludwika Ralskiego, który zginął w lawinie śnieżnej w Sławsku. Przypisywane jest jej także autorstwo niezwykłej w swej prostocie figury opartej na postumencie z twarzą zakrytą dłońmi na nagrobku rodziny Szaynowskich (podobny projekt rzeźbiarka pokazywała na wystawie). Innych nagrobków wykonanych przez artystkę nie udało się zidentyfikować.

W czasie wojny, za okupacji sowieckiej, wraz z mężem, również rzeźbiarzem, pozostała we Lwowie. Uniknęli wywózki i udało im się ocalić pracownię za cenę wykonywania zleceń dla władz sowieckich.

Po II wojnie światowej artystka wyjechała ze Lwowa i osiadła w Krakowie, ale nie udało się jej odbudować pozycji w świecie artystycznym. W okresie powojennym zrealizowała m. in. pomnik pomordowanym na cmentarzu w nowym Sączu (“Pieta Sądecka”), a także figury dla kościołów w Częstochowie, Niepokalanowie, Jaśle, Żorach, Nawojowej i Krakowie. Pracowała również przy renowacji ołtarza Wita Stwosza oraz zniszczonego przez Niemców pomnika Adama Mickiewicza.
Zespół blisko 100 rzeźb, będący spuścizną artystki i jej męża został przekazany jako dar miastu Nowy Sącz, które nigdy ich nie wyeksponowało.
Artystka zmarła w Krakowie w 1986 r.

źródła:
Grodziska K., Przeważnie rzeźbię z własnej wyobraźni”. Twórczość sakralna Janiny Reichert-Toth we Lwowie i Krakowie – Sacrum et Decorum, http://sacrumetdecorum.pl/?p=938 (dostęp 6.10.2020)
Nicieja S., Ogród snu i pamięci, 2010
Бірюльов Ю., Львівска скульптура, Lwów 2015

INFORMACJA O TWOICH DANYCH

Prosimy o potwierdzenie zapoznania się z poniższymi informacjami poprzez kliknięcie przycisku „Rozumiem” lub przycisku ”x”.

Prosimy o potwierdzenie zapoznania się z poniższymi informacjami poprzez kliknięcie przycisku „rozumiem”.

Szanowni Państwo,
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

W celu dalszego świadczenia Państwu usług za pośrednictwem serwisu Fundacji Dziedzictwa Kulturowego, chcielibyśmy Państwa poinformować o przetwarzaniu danych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 roku.

Jakie dane przetwarzamy?
Chodzi o dane osobowe, które są zbierane w ramach korzystania przez Państwa z serwisu Fundacji Dziedzictwa Kulturowego, w tym zapisywane w plikach cookies.

Kto jest Administratorem Państwa danych?
Administratorem bazy danych jest Fundacja Dziedzictwa Kulturowego, z siedzibą w Warszawie (02-703) przy ul. Bukowińskiej 22/203, wpisana do Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej pod numerem KRS 0000439624, dla której akta rejestrowe prowadzi Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 5213639823.

W jakim celu chcemy przetwarzać Państwa dane?
Dopasowujemy treści wyświetlane na naszych stronach do indywidualnych gustów i potrzeb oraz ciągle doskonalimy jakość oferowanych usług, korzystając z analiz Państwa danych.Przetwarzamy dane Użytkowników w celu analityki ruchu w serwisie, źródeł dotarcia, czasu spędzonego na stronie i tym podobnych aby móc stale poprawiać jakość serwisu. Przetwarzanie danych umożliwia nam zwiększenie bezpieczeństwa usług świadczonych za pośrednictwem Fundacji Dziedzictwa Kulturowego (np. wykrywamy osoby łamiące regulamin Serwisu, zagrażające innym Użytkownikom, boty). Przetwarzamy dane Użytkowników Fundacji Dziedzictwa Kulturowego w celu umożliwienia korzystania z serwisu (zgodnie z Regulaminem i Polityką Prywatności).

Jak długo będziemy przetwarzać Państwa dane?
Dane przetwarzamy od momentu udzielenia odpowiedniej zgody do momentu jej odwołania / żądania zaprzestania przetwarzania danych osobowych / żądania usunięcia przetwarzania danych osobowych przez ich właściciela. Dane zbierane w ramach profilowania przetwarzamy od momentu rozpoczęcia korzystania z serwisu Fundacji Dziedzictwa Kulturowego (wejścia na naszą stronę) do momentu wyrażenia sprzeciwu wobec profilowania.

Czy możemy przekazywać dane?
Fundacja Dziedzictwa Kulturowego przekazuje Państwa dane jedynie podmiotom przetwarzającym je na jego zlecenie i będącym jego podwykonawcami (np. firmom programistycznym) oraz na żądanie podmiotów uprawnionych do ich uzyskania na podstawie obowiązującego prawa (np. sądom). Państwa dane nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy ani udostępniane organizacjom międzynarodowym, z wyjątkiem powierzenia przetwarzania, w niektórych przypadkach, naszym zaufanym partnerom wymienionym w Polityce Prywatności.

Do kogo można się zwrócić po dalsze informacje odnośnie przetwarzanych przez nas danych?
W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących danych osobowych prosimy pisać do naszego Inspektora Danych Osobowych, iod@dziedzictwo.org , ul. Bukowińska 22/203, 02-703 Warszawa, Polska.

Jakie mają Państwo prawa w stosunku do swoich danych?
Posiadają Państwo prawo dostępu do treści swoich danych oraz prawo ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Zgoda może zostać cofnięta poprzez wysłanie wiadomości e-mail na adres naszego Inspektora Danych Osobowych (adres iod@dziedzictwo.org) z adresu, którego zgoda dotyczy. Mają Państwo również prawo wniesienia skargi do GIODO w wypadku uznania, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.
Dalsze informacje znajdą Państwo w Polityce Prywatności.

Jakie są podstawy prawne przetwarzania Państwa danych?
Fundacja Dziedzictwa Kulturowego przetwarza Państwa dane na podstawie prawnej zgodnej z obowiązującymi przepisami. Podstawą prawną przetwarzania danych w celu świadczenia usług dla Użytkowników Fundacji Dziedzictwa Kulturowego jest umowa (określona Regulaminem). Fundacja Dziedzictwa Kulturowego musi korzystać z danych Użytkowników w celu realizacji usług Serwisu Fundacji Dziedzictwa Kulturowego. Działania te obejmują również rozwój serwisu, lepsze dopasowanie wyświetlanych treści do indywidualnych preferencji Użytkowników, dokonywanie analiz w celu doskonalenia świadczonych usług oraz mechanizmów zapewniających bezpieczeństwo.
Podstawą prawną dla pomiarów statystycznych i marketingu własnego Fundacji Dziedzictwa Kulturowego jest tzw. uzasadniony interes administratora zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. F RODO.
Podstawą prawną przetwarzania danych w celach marketingowych podmiotów trzecich odbywa się na podstawie odrębnej dobrowolnej zgody.

Serwis wykorzystuje pliki cookies, czyli pliki tekstowe zapisywane na komputerze Użytkownika, identyfikujące go w sposób potrzebny do umożliwienia niektórych operacji. Ograniczenia stosowania plików cookies mogą wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronach internetowych Serwisu. Dowiedz się więcej w Polityce prywatności.